NSW-landgoed nalaten of schenken: fiscale voordelen én aandacht voor een eerlijke verdeling

Een NSW-landgoed kan veel erf- en schenkbelasting besparen

Eigenaren van een landgoed dat is gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928 (NSW) kunnen bij overdracht aan de volgende generatie gebruikmaken van aantrekkelijke fiscale faciliteiten. Hierdoor kan een groot deel van de erf- of schenkbelasting worden uitgesteld of zelfs vervallen. 

De regeling is bedoeld om landgoederen langdurig in stand te houden en het natuurschoon voor toekomstige generaties te behouden. 

Wat is een NSW-landgoed?
Een NSW-landgoed is een landgoed dat officieel is gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928. Dit kunnen bijvoorbeeld buitenplaatsen, landhuizen, bospercelen, landbouwgronden of combinaties daarvan zijn.  

Voor de erf- en schenkbelasting gelden bijzondere waarderingsregels die afwijken van de reguliere regels. 

Twee waarden zijn van belang
Bij een schenking of vererving van een NSW-landgoed wordt onderscheid gemaakt tussen: 

1. Waarde in het economisch verkeer: dit is het hoogste bedrag dat een koper onder de meest gunstige omstandigheden voor het landgoed zou betalen op het moment van overlijden of schenken. Daarbij wordt gekeken naar zowel de opstallen als de landerijen.
2. Bestemmingswaarde: Dit is de waarde van het landgoed rekening houdend met de verplichting om het landgoed gedurende minimaal 25 jaar als landgoed in stand te houden. Door deze instandhoudingsverplichting ligt de bestemmingswaarde vaak aanzienlijk lager dan de marktwaarde.

Opengestelde en niet-opengestelde landgoederen
Voor de fiscale behandeling maakt het verschil of een landgoed is opengesteld voor publiek.  

Opengesteld landgoed
Bij een opengesteld NSW-landgoed kan de erf- of schenkbelasting die betrekking heeft op de waarde van het landgoed onder voorwaarden gedurende 25 jaar buiten invordering blijven. Wanneer gedurende deze periode aan alle voorwaarden wordt voldaan, hoeft dit deel uiteindelijk niet meer te worden betaald.  

Niet-opengesteld landgoed
Bij een niet-opengesteld landgoed wordt de fiscale faciliteit berekend aan de hand van de bestemmingswaarde. 

Over slechts 50% van de bestemmingswaarde is direct erf- of schenkbelasting verschuldigd. Het verschil tussen de waarde in het economisch verkeer en deze helft van de bestemmingswaarde blijft onder voorwaarden gedurende 25 jaar buiten invordering. 

Ook hier geldt dat het voordeel definitief kan worden behouden als gedurende de gehele termijn aan de voorwaarden wordt voldaan. 

Een veelgemaakte fout: erf en tuin vergeten
In de praktijk zien wij regelmatig dat alleen de woning op het landgoed wordt gewaardeerd. 

Voor de erf- en schenkbelasting moet echter ook rekening worden gehouden met: 

• het erf; 

• de tuin; 

• bijgebouwen; 

• overige aanhorigheden. 

Bij de WOZ-waardering van een NSW-landgoed worden het erf, de tuin en andere aanhorigheden bij de woning niet altijd afzonderlijk zichtbaar gewaardeerd. Voor de erf- en schenkbelasting mogen deze onderdelen echter niet worden vergeten. Laat deze daarom afzonderlijk taxeren en neem de getaxeerde waarde op bij de waarde in het economisch verkeer van de opstallen. 

De woning op het landgoed
Voor een woning op een NSW-landgoed geldt voor de erf- en schenkbelasting de WOZ-waarde. Deze WOZ-waarde is bij een NSW-landgoed gebaseerd op de bestemmingswaarde. Daarbij maakt het niet uit of het landgoed wel of niet is opengesteld voor publiek. 

Het erf, de tuin en de overige aanhorigheden worden voor de erf- en schenkbelasting niet automatisch in deze WOZ-waarde meegenomen. Deze onderdelen moeten daarom afzonderlijk worden getaxeerd en worden opgenomen bij de waarde in het economisch verkeer van de opstallen. 

Tijdig plannen loont
De NSW-regeling biedt aanzienlijke mogelijkheden om vermogen fiscaal gunstig over te dragen naar de volgende generatie. Tegelijkertijd zijn de voorwaarden strikt en kunnen fouten in de waardering of aangifte kostbaar uitpakken. 

Bij een voorgenomen schenking, bedrijfsopvolging of nalatenschapsplanning is het daarom verstandig om ruim vooraf inzicht te krijgen in: 

• de rangschikking van het landgoed; 

• de waarde in het economisch verkeer; 

• de bestemmingswaarde; 

• de openstelling voor publiek; 

• de gevolgen voor erf- en schenkbelasting. 

Een NSW-landgoed binnen de familie: hoe houd je het eerlijk?
In veel families wordt een NSW-landgoed niet altijd aan alle kinderen gezamenlijk nagelaten, maar ook nogal eens aan één kind dat het landgoed wil voortzetten. De andere kinderen ontvangen dan ander vermogen uit de nalatenschap, zoals beleggingen, spaargeld of ondernemingsvermogen. 

Door de fiscale faciliteiten van de Natuurschoonwet kan daarbij een verschil in belastingdruk ontstaan. Het kind dat het NSW-landgoed verkrijgt, betaalt mogelijk geen of aanzienlijk minder erfbelasting, terwijl een broer of zus over het overige verkregen vermogen de reguliere erfbelasting betaalt. Hierdoor kunnen kinderen die civielrechtelijk een even groot bedrag erven, netto toch verschillend uitkomen. 

Wij bespreken daarom vooraf met ouders hoe zij deze verdeling in de praktijk willen vormgeven. Moeten de kinderen bruto of juist netto gelijk worden behandeld? Moet bij de verdeling rekening worden gehouden met het fiscale voordeel van het NSW-landgoed? En past daarbij een aanvullende toedeling, een geldvordering of een verrekenregeling? 

Door deze keuzes tijdig te bespreken en juridisch goed vast te leggen, wordt duidelijk wat de bedoeling van de ouders is. Estate planning bij een NSW-landgoed gaat daarom niet alleen over het benutten van fiscale faciliteiten, maar ook over een doordachte en uitvoerbare vermogensoverdracht binnen de familie. 

Hoe kunnen wij helpen?
Bij &Dutilh begeleiden wij regelmatig families die onder andere een NSW-landgoed hebben. Wij stemmen de fiscale, juridische en financiële gevolgen op elkaar af en werken daarbij samen met taxateurs, notarissen en rentmeesters. 

Wilt u weten welke mogelijkheden er voor uw landgoed bestaan? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.