Updates

Aflossen van een overbedelingsschuld: wanneer is er sprake van een schenking?

Bij het overlijden van een partner speelt vaak de wettelijke verdeling. Dat klinkt technisch, maar komt in de praktijk heel vaak voor. De langstlevende partner krijgt alle bezittingen, terwijl de kinderen hun erfdeel nog tegoed houden in de vorm van een vordering.

Die vordering noemen we een overbedelingsvordering. De langstlevende ouder heeft dus een schuld aan de kinderen: de overbedelingsschuld.

In de praktijk rijst dan regelmatig de vraag: Mag je die schuld gewoon alvast aflossen?

De Belastingdienst heeft daar recent een belangrijk standpunt over ingenomen (KG:063:2026:05) en dat verdient aandacht.

De kern: aflossen kan een schenking zijn
Op het eerste gezicht lijkt het logisch: een schuld aflossen is toch geen schenking? Toch ligt dat bij een overbedelingsschuld anders.

De Belastingdienst zegt namelijk:
Als je meer betaalt dan de werkelijke waarde van de schuld op dat moment, dan is het verschil een schenking. En daar zit precies de crux.

Waarom is die schuld minder waard dan het bedrag?
De vordering van de kinderen is meestal pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder.

Dat betekent:

de kinderen krijgen het geld niet nu
maar pas in de toekomst

En geld dat je pas later krijgt, is vandaag minder waard. Dat noemen we de contante waarde.

Een voorbeeld (in gewone taal)
Stel:

de schuld aan een kind is € 100.000 (op papier)
deze schuld wordt pas betaald bij overlijden
de ouder is 71 jaar
de statistische levensverwachting is 15
en de verwachting is dat betaling pas over langere tijd plaatsvindt

Dan is die € 100.000 vandaag minder waard. Als de ouder nu toch € 100.000 betaalt, betaalt hij feitelijk te veel.
En dat “te veel” ziet de Belastingdienst als een schenking.

Hoe bepaal je die waarde?
De Belastingdienst zegt dat je moet rekenen met een zakelijke rente (marktrente), gebaseerd op een fiscale referentierente. Met die rente reken je de toekomstige betaling terug naar de waarde van vandaag. Dat levert de contante waarde op.

Wanneer is er géén schenking?
Er is een belangrijke uitzondering.
Als de overbedelingsschuld:

een samengestelde rente heeft én
die rente is minimaal gelijk aan de fiscale marktrente

dan is aflossen tegen de nominale waarde géén probleem. In dat geval hoef je zelfs geen contante waarde te berekenen.

Wanneer moet je juist opletten?
Je moet extra alert zijn in deze situaties:

er is geen rente afgesproken (komt vaak voor bij wettelijke verdeling)
er is alleen enkelvoudige rente
of een lage rente

In die gevallen is de contante waarde lager dan het nominale bedrag. Aflossen tegen het volledige bedrag betekent dan al snel: (deels) schenken.

Waarom is dit zo belangrijk?
Dit standpunt van de Belastingdienst is praktisch gezien best verstrekkend:

Veel ouders lossen “gewoon” af zonder dit door te rekenen
In familieverhoudingen wordt dit vaak niet als schenking gezien
Maar fiscaal kan dat dus wel degelijk zo worden aangemerkt

Gevolg: mogelijk schenkbelasting, terwijl dat niet de bedoeling was.

Ons standpunt als adviseur
Wij vinden dit een belangrijk aandachtspunt, niet alleen voor cliënten, maar ook voor adviseurs. In de praktijk zien we vaak dat overbedelingsschulden renteloos zijn, er zelden wordt gekeken naar contante waarde en aflossingen regelmatig plaatsvinden “op gevoel”, waarmee er dus ongemerkt een schenking ontstaat.

Ons advies is daarom:

Altijd eerst de waarde bepalen voordat je gaat aflossen
In het testament hier op voorsorteren door op te nemen dat een overbedelingschuld te allen tijde mag worden afgelost (op aangeven van de langstlevende uiteraard)
Bewust nadenken over rente-afspraken in testamenten
Bij grotere bedragen: dit goed vastleggen en doorrekenen

Tot slot
Het lijkt een eenvoudige handeling: een schuld aflossen binnen de familie.
Maar fiscaal kan dit verrassend ingewikkeld zijn. Juist daarom is het belangrijk om vooraf stil te staan bij de gevolgen en het beste is nog: maak een testament met daarin de benodigde afspraken over de overbedelingschuld en de rente daarop!

Denk je erover om een overbedelingsschuld af te lossen of wil je dit goed regelen in je testament?

Laat het dan vooraf goed beoordelen. We kijken graag met je mee en kunnen direct meedenken over de juiste afspraken in je testament. Neem gerust contact met ons op voor een afspraak, dan nemen we jouw situatie samen stap voor stap door.